Engelli Sağlık Kurulu Raporu’nun çekmecede beklediği, başvuru yapılmadığı için kullanılmayan destekler düşünüldüğünde tablo oldukça net: pek çok hak, yalnızca bilgi eksikliği yüzünden kullanılmıyor. Bu yazı, engellilik derecesine ve çalışma durumuna göre hangi desteklerin hangi kurumdan alınabileceğini düz bir dille anlatıyor.
Engelli Kimlik Kartı ve Raporun Önemi
Tüm desteklerin temelinde Sağlık Bakanlığı onaylı Engelli Sağlık Kurulu Raporu bulunur. Engellilik oranı %40 ve üzeri olduğunda “engelli kimlik kartı” düzenlenir. Bu kart olmadan desteklere başvurmak mümkün değildir. Raporu aldıktan sonra e-Devlet üzerinden “Engelli Kimlik Kartı Başvurusu” yapılabilir; kart posta yoluyla teslim edilir ve herhangi bir kuruma bizzat gitmeyi gerektirmez.
Engelli Aylığı: Kimler Alabilir?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ödenen engelli aylığı için iki ayrı statü var:
- %40-69 arası engel oranı: Bakıma muhtaç olmayan engelliler için aylık ödenir; 2024 yılı itibarıyla net tutarı 2.900 TL civarındadır (enflasyona göre her yıl güncellenir).
- %70 ve üzeri engel oranı: Bakıma muhtaç engelliler için aylık daha yüksektir; aynı dönemde yaklaşık 6.700 TL düzeyinde seyretmektedir.
Her iki grupta da gelir testi şartı var. Kişinin veya ailesinin (anne-baba-eş) kişi başı aylık geliri asgari ücretin 2/3’ünü geçmemelidir. Başvuru, oturduğunuz ilçedeki Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’ne yapılır; e-Devlet üzerinden ön başvuru da alınmaktadır.
SGK Kapsamındaki Engelli İndirimleri
Çalışan engelliler için vergi indiriminden söz etmeden SGK desteklerini anlatmak eksik kalır. Engeli %80 ve üzeri olan çalışanlar gelir vergisinden muaf tutulur. %60-79 arasındaki çalışanlar yıllık 2.900 TL, %40-59 arasındakiler ise 1.800 TL civarında vergi indirimi hakkı kazanır (bu rakamlar her yıl güncellenir). Bu indirim işverenin bordro sistemine yansıtılır; herhangi bir ek başvuruya gerek yoktur, yalnızca engellilik raporu işverene teslim edilir.
Emeklilik Yaşı İndirimi
SGK kapsamında çalışan engelli bireyler normal emeklilik yaşının altında emekli olabilir. Yüzde 60 ve üzeri engeli bulunanlar, prim gün sayısını doldurmaları koşuluyla erkek ise 55, kadın ise 50 yaşında emekli olabilir. Prim gün sayısı 7.200 olmak zorunda. %40-59 arası engeli olanlar için yaş sınırı biraz daha yüksektir; bu hesabı bireysel olarak e-Devlet üzerinden “Emeklilik Sorgulama” servisiyle görebilirsiniz.
Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Desteği
Milli Eğitim Bakanlığı, %20 ve üzeri engelli bireylere aylık özel eğitim desteği ödemesi yapar. Bu destek, MEB onaylı özel eğitim kurumlarında harcanmak üzere ailenin banka hesabına yatırılır. 2024’te aylık destek tutarı yaklaşık 4.800 TL olup merkezi bir liste yerine, başvurular oturduğunuz ilçenin Milli Eğitim Müdürlüğü’ne yapılır.
Araç Alımında KDV ve ÖTV Muafiyeti
%90 ve üzeri engeli bulunanlar; el ile kullanılabilen veya engel durumuna göre uyarlanmış araçlarda ÖTV ve KDV muafiyetinden yararlanır. Ayrıca %50 üzeri engeli olan ve bizzat kullanamayacağını belgeleyen kişiler için bu muafiyet, vasi ya da bakım sorumlusu tarafından kullanılacak araçta da geçerlidir. Muafiyetten yararlanılacak araç servis alımı, Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden yapılan başvuruyla gerçekleştirilir ve belge onay süreci genellikle 2-3 haftayı buluyor.
Nereden Başlamalı?
Adımların mantıklı sırası: önce rapor almak (eğer yoksa hastane Engelli Sağlık Kurulu’na başvurun), ardından e-Devlet’ten kimlik kartını çıkarmak, sonra çalışma durumuna ve engel oranına göre en uygun desteklere başvurmak. Her adım bir öncekine bağlı; raporunuz varsa geri kalanı hızla ilerliyor.
